CATASTROIKA
...ήταν αρχές του 1989 όταν ο Γάλλος ακαδημαϊκός Ζακ Ρουπνίκ κάθισε μπροστά στον υπολογιστή του προκειμένου να ετοιμάσει μια έκθεση για την πορεία των τελευταίων οικονομικών μεταρρυθμίσεων στη Σοβιετική Ένωση του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ. Και ο όρος που σκαρφίστηκε για να περιγράψει τον επιθανάτιο ρόγχο μιας αυτοκρατορίας άκουγε τότε στο όνομα Καταστρόικα. Στα χρόνια του προέδρου Γιέλτσιν, όταν η Ρωσία πραγματοποιούσε ίσως το μεγαλύτερο και πιο αποτυχημένο πείραμα ιδιωτικοποιήσεων στην ιστορία της ανθρωπότητας, δημοσιογράφοι του Γκάρντιαν έδωσαν άλλο νόημα στον όρο του Ρουπνίκ. Η καταστρόικα έγινε συνώνυμο της ολοκληρωτικής διάλυσης μιας χώρας από τις δυνάμεις της αγοράς, του ξεπουλήματος της δημόσιας περιουσίας και της ραγδαίας επιδείνωσης του βιοτικού επιπέδου των πολιτών της. Μονάδα μέτρησης της Καταστρόικα ήταν πλέον η ανεργία, η κοινωνική εξαθλίωση, η μείωση του προσδόκιμου ζωής αλλά και η δημιουργία μιας νέας κάστας ολιγαρχών που αναλαμβάνει την εξουσία της χώρας. Λίγα χρόνια αργότερα η αντίστοιχη επιχείρηση μαζικών ιδιωτικοποιήσεων στην ενοποιημένη Γερμανία, που σήμερα παρουσιάζεται ως πρότυπο για την Ελλάδα, δημιούργησε εκατομμύρια ανέργους και ορισμένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα διαφθοράς στην ευρωπαϊκή ιστορία...αυτή ακριβώς η καταστρόικα έρχεται τώρα και στην Ελλάδα, την «τελευταία σοβιετική δημοκρατία της Ευρώπης», όπως αρέσκονται να την χαρακτηρίζουν οι βουλευτές και οι υπουργοί της «σοσιαλιστικής» μας κυβέρνησης. Είναι η λογική συνέπεια και συνέχεια της «χρεοκρατίας» και ως εκ τούτου η λογική συνέχεια του πρώτου μας ντοκιμαντέρ που αναζητούσε τις αιτίες που δημιούργησαν την κρίση χρέους στην Ελλάδα και ολόκληρη την ευρωπαϊκή περιφέρεια...η Καταστρόικα όμως δεν είναι μια ασθένεια που χτυπά μόνο όσες χώρες αλλάζουν ριζικά το οικονομικό τους σύστημα, όπως η Ρωσία, ούτε χώρες που τελούν υπό άτυπη οικονομική κατοχή. Ίσως μάλιστα οι πιο αποτυχημένες μορφές ιδιωτικοποιήσεων να συνέβησαν σε οικονομικές υπερδυνάμεις που θεωρητικά είχαν την οικονομική ισχύ να ελέγξουν τις αρνητικές επιπτώσεις...την Καταστρόικα τη συναντάς στη μεταθατσερική Βρετανία, που έβλεπε τους πολίτες της να σκοτώνονται σε δυστυχήματα στα ιδιωτικοποιημένα δίκτυα σιδηροδρόμων. Τη βρίσκεις στα ιδιωτικά ταχυδρομεία της Ολλανδίας, όπου οι ταχυδρόμοι σου χτυπάνε την πόρτα δυο και τρεις φορές τς ημέρα. Κατά μια έννοια την εντόπιζε κανείς ακόμη και στην Καλιφόρνια, που άφησε τους κατοίκους της χωρίς ρεύμα όταν απελευθέρωσε την αγορά ενέργειας αφήνοντας το δίκτυο χωρίς κεντρικό δημόσιο έλεγχο...σε καμία περίπτωση όμως οι επιπτώσεις δεν είναι τόσο άμεσες και τόσο τρομακτικές όσο στις χώρες που έχουν πέσει στην παγίδα ξένων δανειστών και υποχρεώνονται να προχωρήσουν σε μαζικές αποκρατικοποιήσεις. Η διαδικασία ξεπουλήματος που θα ακολουθηθεί στην Ελλάδα έχει δοκιμαστεί αρκετές φορές σε ανάλογες περιπτώσεις. Οι ίδιοι άνθρωποι που αναλάμβαναν το ξεπούλημα δημοσίων επιχειρήσεων σε χώρες της Λατινικής Αμερικής έχουν στήσει σήμερα τα γραφεία τους σε χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας – και οι καλύτεροι από αυτούς βρίσκονται εδώ και μήνες στην Αθήνα...η διαδικασία ακολουθεί πάντα τα ίδια ακριβώς βήματα: Αρχικά οι κυβερνήσεις σε συνεργασία με τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης ξεκινούν μια άγρια επίθεση εναντίον των δημοσίων υπαλλήλων, οι οποίοι εμφανίζονται ως υπεύθυνοι για όλα τα οικονομικά δεινά της χώρας. Ο μύθος του υπερδιογκωμένου δημόσιου τομέα συχνά βασίζεται στη διαστρέβλωση στοιχείων από οργανισμούς που στηρίζονται (σε) και στηρίζουν την εκάστοτε κυβέρνηση. Παράλληλα συγκεκριμένοι δημόσιοι οργανισμοί εγκαταλείπονται συνειδητά στη μοίρα τους, εξοργίζοντας τους πολίτες με την αναποτελεσματικότητά τους. Και η διαδικασία ολοκληρώνεται με την πώληση ακόμη και των κερδοφόρων δημόσιων οργανισμών σε ένα κλάσμα της αξίας τους...η ομάδα της Καταστρόικα ταξιδεύει ήδη σε αρκετά σημεία του πλανήτη συλλέγοντας εικόνες, πληροφορίες και υλικό για τα προγράμματα ιδιωτικοποιήσεων που ακολουθήθηκαν στις πιο αναπτυγμένες χώρες της γης. Ο απολογισμός δεν είναι ποτέ άσπρος ή μαύρος. Το παλιό σχήμα του «κοινωνικού χαρακτήρα» του δημοσίου τομέα απέναντι στον απάνθρωπο πρόσωπο της ελεύθερης αγοράς είναι εξίσου απλουστευτικό με τις θεωρίες του Μίλτον Φρίντμαν για την ανάγκη να ιδιωτικοποιήσουμε και τον αέρα που αναπνέουμε. Η περίπτωση της Ελλάδας όμως ξεπερνά την απλή θεωρητική συζήτηση για το ρόλο του κράτους στην οικονομία...για άλλη μια φορά το ντοκιμαντέρ, θα κυκλοφορήσει στο Ιντερνετ χωρίς δικαιώματα χρήσης και αναμετάδοσης. Η δωρεάν διάθεση της Catastroika δεν αποτελεί απλώς «υποχρέωσή» μας απέναντι στους συμπαραγωγούς μας. Είναι βαθύτερη ιδεολογική και, αν θέλετε, φιλοσοφική πεποίθησή μας ότι κάθε προϊόν πνευματικής δημιουργίας πρέπει να είναι ελεύθερα διαθέσιμο σε όλους. Το σημερινό οικονομικό σύστημα, ενώ στηρίζεται όλο και περισσότερο στην παραγωγή και τη διαχείριση πληροφορίας, αδυνατεί από τη φύση του να βρει έναν τρόπο για να εξασφαλίσει την ανταμοιβή των δημιουργών πληροφορίας. Πρόκειται, ίσως για ένα ακόμη ένα αδιέξοδο στη διαδικασία ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων της οικονομίας, που σύντομα θα απειλήσει τα θεμέλια του κυρίαρχου συστήματος. Γιατί, ως γνωστόν, κάθε σύστημα που εμπόδισε την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων κατέρρευσε –ρωτήστε και τους φεουδάρχες...
ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
...Η Απαγορευμένη Εκπαίδευση (La Educacion Prohibida) είναι ένα ανεξάρτητο ντοκιμαντέρ που κυκλοφόρησε το 2012...περιγράφει ποικίλες εναλλακτικές πρακτικές εκπαίδευσης κ'αντισυμβατικά σχολεία στην Λατινική Αμερική κ'την Ισπανία...περιλαμβάνει εκπαιδευτικές προσεγγίσεις όπως η λαϊκή επιμόρφωση, το σύστημα Μοντεσσόρι, η προοδευτική εκπαίδευση, η εκπαίδευση Βάλντορφ, η κατ' οίκον διδασκαλία...χωρίζεται σε 10 θεματικά επεισόδια, που το καθένα παρουσιάζει μια διαφορετική πτυχή της εκπαίδευσης στο πλαίσιο του σχολείου και έξω από αυτό...τα θέματα περιλαμβάνουν την ιστορία του σχολικού συστήματος, την εξουσία και δύναμη στα σχολεία, την αξιολόγηση και το διαχωρισμό των μαθητών, την κοινωνική λειτουργία των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, καθώς κ'το ρόλο των εκπαιδευτικών και των οικογενειών...η ταινία περιέχει σχεδόν 30 λεπτά κινουμένων σχεδίων και μια φανταστική δραματοποιημένη ιστορία που συνδέει τα επεισόδια. Είναι η πρώτη Ισπανική ταινία που χρηματοδοτήθηκε μέσω της μεθόδου πληθοχρηματοδότησης και προβλήθηκε ταυτόχρονα σε 130 πόλεις, σε 13 χώρες, με συνολικό αριθμό 18.000 θεατών μέσα σε μια μέρα...
...η γνώση είναι αγάπη...η γνώση δεν αξίζει να'ναι εξουσία...
ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑ...Ο ΚΥΡΙΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ...
...ο πρόεδρος της Βενεζουέλας Ούγο Τσάβες ήταν μια από τις πλέον αμφιλεγόμενες πολιτικές προσωπικότητες του 21ου αιώνα..,δεν είχε διστάσει να αποκαλέσει τον Μπους «κ. Κίνδυνο», τον Μπλέρ «γαϊδούρι», την Κοντολίζα Ράις «τσίκα» (μικρούλα), να κάνει κινήσεις καράτε στον Πούτιν, να χορέψει σάλσα και να τραγουδήσει μαζί με τον Φιντέλ Κάστρο και τον Μαραντόνα...δεν δίστασε να βάλει χέρι στις περιουσίες των μεγαλοκτηματιών παίρνοντας κομμάτια γης από τις τεράστιες εκτάσεις τους που μοίρασε σε φτωχούς ακτήμονες αγρότες...τόσο στην Βενεζουέλα όσο και στο εξωτερικό, τον Τσάβες, ή τον λατρεύουν σα Θεό ή τον μισούν θανάσιμα...ή τον θεωρούν επαναστάτη, έναν νέο Μπολίβαρ, ή έναν στυγνό δικτάτορα, στα όρια της τρέλας...''Ναι, είναι τρελός, αλλά με την παραδοσιακή, όχι με την ψυχιατρική έννοια, έχει δηλαδή τα χαρακτηριστικά του ηγέτη..,'', λέει ο Εδμούνδο Τσιρίνος, ο ψυχίατρος του Προέδρου...''είναι προσωπικότητα πολύ ισχυρή που έχει ασυνήθιστη μνήμη και μια δυνατότητα επικοινωνίας ξεχωριστή, ειδικά με τους φτωχούς απλούς ανθρώπους''...ο κ. Πρόεδρος, ήταν ο μοναδικός πρόεδρος στον κόσμο που είχε δική του τηλεοπτική εκπομπή...λεγόταν ''Αλό Πρεσιντέντε'' (Γεια σου Πρόεδρε) ...ήταν μια κανονική παραγωγή με 80 άτομα προσωπικό που, μαζί με τον πρόεδρο, ταξίδευαν σε όλη την Βενεζουέλα για να βγάλουν την εκπομπή ζωντανά από οπουδήποτε...πολύ καλός παρουσιαστής, ''πάσαρε'' τα βίντεο ακολουθώντας τις οδηγίες του σκηνοθέτη, «μπάλωνε» με άνεση τα τεχνικά προβλήματα, μιλούσε για το πολιτικό του πρόγραμμα κάνοντας το κοινό του να ξεσπά σε χειροκροτήματα και έβγαζε γραμμές πολιτών στον αέρα:
- Γεια σου πρόεδρε! Θέλω να βάλεις τα παιδιά μου στην στρατιωτική ακαδημία!
- Να τους πεις να δώσουν εξετάσεις. Θα σου δώσω το τηλέφωνο του διευθυντή της Σχολής.
...ο πρώην στρατιωτικός που το 1992 επιχείρησε να καταλάβει την εξουσία μ' ένα αποτυχημένο πραξικόπημα, είχε αλλεπάλληλες εκλογικές νίκες με μοναδικά ποσοστά αποδοχής...γεννήθηκε σε μία μικρή επαρχιακή πόλη, την Σαμπανέτα στους πρόποδες των Άνδεων...''ζούσαμε σε μια παράγκα από φοινικόκλαδα'' λέει ο πατέρας του Τσάβες...''ποτέ δεν θα μπορούσαμε να φανταστούμε πως το παιδί μας, μια μέρα, θα γινόταν πρόεδρος της χώρας''...ο αδελφός του Τσάβες, ο Ανίβαλ περιγράφει πως πουλούσε στον δρόμο καραμελωμένα γλυκά για να φέρει χρήματα στο σπίτι...''διάβαζε πολύ, τον συνέπαιρναν οι ιστορίες για τον απελευθερωτή Μπολίβαρ, θεωρούσε τον Χριστό επαναστάτη...όνειρό του ήταν να γίνει παίχτης του μπέιζμπολ''...ο Εξάντας περιπλανήθηκε στις γειτονιές του Καράκας και κατέγραψε τη ζωή των πάμφτωχων κατοίκων των παραγκουπόλεων που, πρώτη φορά στη ζωή τους, βλέπουν το κράτος να ασχολείται μαζί τους...έχουν φαγητό με λαϊκά συσσίτια...μεταστεγάζονται σε νεόχτιστα αξιοπρεπή σπίτια που κατασκευάζει το κράτος...έχουνε ιδρυθεί μέσα στις κοινότητες λαϊκά ιατρεία και σχολεία, όπου για πρώτη φορά οι φτωχοί έχουν άμεση και δωρεάν πρόσβαση...οι επικριτές του όμως λένε πως δεν κατάφερε να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την φτώχεια, την ανεργία και την εγκληματικότητα...ονόμασε τη χώρα του ''Μπολιβαριανή Δημοκρατία'' και άλλαξε το εθνικό της σύμβολο: Ενώ στον θυρεό, μέχρι πρότινος, εμφανίζονταν ένα λευκό άλογο που κινούνταν ήρεμα προς τα δεξιά, τώρα το άλογο καλπάζει προς τα αριστερά! Ο ίδιος ο Τσάβες, έλεγε πως η επανάσταση στην Βενεζουέλα δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί, όμως βρίσκεται στο σωστό δρόμο...δήλωνε πως έχει τρεις εχθρούς: τον Ιμπεριαλισμό, τη Γραφειοκρατία και τη Διαφθορά...
1984
...ο Ουίνστον Σμιθ είναι ένας κυβερνητικός υπάλληλος και μέλος του εξωτερικού κόμματος της Ωκεανίας, μιας από τις τρεις χώρες που είναι χωρισμένος πλέον ο πλανήτης. Τα γεγονότα διαδραματίζονται το έτος 1984 - αντιστροφή του 1948, έτος συγγραφής από τον Όργουελ του ομώνυμου βιβλίου. Οι κοινωνικές τάξεις στην Ωκεανία είναι τα μέλη του εσωτερικού κόμματος που ασκούν τη διοίκηση της χώρας, τα μέλη του εξωτερικού κόμματος (οι κρατικοί υπάλληλοι) και οι προλετάριοι (τα εργατικά χέρια)...το κόμμα ασκεί την εξουσία έχοντας καταλύσει κάθε έννοια ελευθερίας. Όλοι παρακολουθούνται, ακόμα και μέσα στα σπίτια τους, με την βοήθεια τηλεοθονών. Όλα και όλοι ελέγχονται από τον Μεγάλο Αδερφό. Όλα οφείλονται και πηγάζουν από τον Μεγάλο Αδερφό. Ένα πρόσωπο που χρησιμοποιείται για την προσωποποίηση του κόμματος. Η ελευθερία έκφρασης αλλά ακόμα και σκέψης έχει ποινικοποιηθεί...στην προσπάθεια να ελεγχθεί, έχοντας ως στόχο να καταργηθεί, η σκέψη, χρησιμοποιείται η γλώσσα. Η εξουσία ετοιμάζει την «Νέα Ομιλία». Ο Όργουελ με το στόμα του Σάιμ (συναδέλφου του Ουίνστον) αναφέρει: «…η Νέα Ομιλία είναι η μόνη γλώσσα στον κόσμο που το λεξιλόγιο της λιγοστεύει κάθε χρόνο…» για να προσθέσει ότι «…ο σκοπός της Νέας Ομιλίας είναι να στενέψει τα όρια της σκέψης. Στο τέλος θα κάνουμε κυριολεκτικά αδύνατο το έγκλημα της σκέψης, γιατί δεν θα υπάρχουν λέξεις για να το εκφράσει κανείς…»...ο Ουίνστον προσπαθεί να εναντιωθεί σε αυτήν την κατάσταση. Κρίνει την εξουσία, την ίδια στιγμή κάνοντας κάτι αδιανόητο...ερωτεύεται, όταν ο έρωτας έχει γίνει κολάσιμη πράξη...σκέφτεται όταν η σκέψη τείνει να καταργηθεί...
ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗ ΘΡΑΚΗ
...το όραμα είναι μια κοινωνία που από την ποικιλία της σε κουλτούρες, γλώσσες και παραδόσεις αντλεί πλούτο και δημιουργικότητα, όπου καμία ομάδα πολιτών δεν είναι σε περιθώριο, όπου όλα τα παιδιά θα μπορούν αύριο να χτίσουν μαζί έναν καλύτερο κόσμο. Εδώ και δεκαπέντε χρόνια το Πρόγραμμα «Εκπαίδευση των Παιδιών της Μουσουλμανικής Μειονότητας στη Θράκη» παλεύει να υλοποιήσει αυτό το στόχο στη Θράκη, με σύνθημά του: «Πρόσθεση, όχι αφαίρεση / πολλαπλασιασμός, όχι διαίρεση»...
NETWORK
...η δύναμη αυτής της ταινίας, δεν πηγάζει μόνο από το-καταπληκτικά-σατιρικό σενάριο, τις συγκλονιστικές ερμηνείες κ'την διαχρονικότητα του έργου, πολλά χρόνια μετά...η δύναμη της έχει να κάνει με μια-μάλλον-πρωτόγονη ανάγκη, η οποία καταπιέζεται κ' βράζει κάτω απ'την εκκωφαντική ησυχία, της σύγχρονης τηλεζούγκλας...είναι η ανάγκη να βγεις στο παράθυρο κ'να ουρλιάξεις: ''Είμαι εξοργισμένος κ'δεν θα το ανεχτώ άλλο!''
ΠΟΛΙΤΗΣ ΚΕ'Ι'Ν
...η ταινία σταθμός του Όρσον Γουέλς για την ισχύ των Μ.Μ.Ε. κ'την διαβρωτική φύση της εξουσίας...''Ο Πολίτης Κέιν'' είναι επίκαιρος-ίσως-όσο ποτέ άλλοτε...μια απ'τις σπουδαιότερες ταινίες όλων των εποχών...
ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
...αποτέλεσε πρότυπο...για τον Χίτλερ...ο Στάλιν...κ'ο Λένιν...κ'ίσως για όλους ο Κεμάλ;
...το ντοκιμαντέρ «Soviet Story» προβλήθηκε από την ΕΡΤ τον Οκτώβριο του 2010. Το ΚΚΕ εξέδωσε σκληρή ανακοίνωση κάνοντας λόγο για «αντικομμουνιστική φρενίτιδα», «κατάπτυστο δημιούργημα», ενώ δεν δίστασε να καταγγείλει την ΕΡΤ ως «φορέα του πιο βρώμικου γκεμπελισμού» καθώς θεωρεί ότι ο ευθύς παραλληλισμός, του Στάλιν με τον Χίτλερ που επιχειρήθηκε στο ντοκιμαντέρ, ισοδυναμεί με πλήρη παραχάραξη της Ιστορίας και «βρώμικη προπαγάνδα»...
..."Η αλήθεια είναι ότι το ντοκιμαντέρ «Soviet Story» είναι πολιτικά χρωματισμένο. Ο δημιουργός του Εντβινς Σνορ είναι από τη Λιθουανία, μια χώρα που στέναξε επί 60 χρόνια κάτω από τον σοβιετικό ζυγό. «Το φιλμ», έγραψε στους New York Times ο κριτικός Νιλ Γκένζλιγκερ, «είναι γεμάτο με επιθετικά θαυμαστικά στην κινηματογραφική γραφή. Εκκωφαντικά ηχητικά εφέ πυροβολισμών, όταν εμφανίζονται οι εκτελέσεις με πυροβόλα όπλα, στριγγοί ήχοι που τσακίζουν τις μνήμες των παλιών επικαίρων. Οι φριχτές εικόνες των μαζικών τάφων και τα θύματα του λιμού που γεμίζουν την ταινία δεν χρειάζονταν τέτοια συνοδευτικά στοιχεία».
Πέρα όμως από τις υπερβολές στην κινηματογραφική γραφή (που μπορεί να δείχνουν την απειρία του σκηνοθέτη --αυτό είναι το πρώτο ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους που έχει φτιάξει-- ή την οργή του για τα σταλινικά εγκλήματα που είναι θαμμένα) υπάρχουν και τα στοιχεία που δεν επιδέχονται καμιά αμφισβήτηση." Καθημερινή - 7/11/2010.
Ο ΑΛΗΘΙΝΟΣ ΦΑΣΙΣΜΟΣ
...το ντοκιμαντέρ του Μιχαήλ Ρομ (1965) αποτελεί μία προσέγγιση του ναζιστικού καθεστώτος ως κοινωνικού φαινομένου και μία αυστηρή καταδίκη της αποδοχής της φασιστικής νοοτροπίας από τις μάζες. Η ματιά του σοβιετικού σκηνοθέτη χρησιμοποιεί το υλικό από τα πολεμικά αρχεία της ΕΣΣΔ, της Γερμανίας και της Πολωνίας, αλλά και από τα απόρρητα αρχεία του χιτλερικού υπουργείου προπαγάνδας για να προσεγγίσει και να ερμηνεύσει το ζήτημα του εκφασισμού των μικροαστών και της παρείσφρησης της φασιστικής νοοτροπίας στην καθημερινότητα τους, όχι με κριτήρια απαραιτήτως κοινωνιολογικά αλλά με την επικουρική βοήθεια της ψυχολογίας. Ο Ρομ φωτίζει την ψυχολογία των μαζών η οποία ανακλά τις σκηνοθετημένες στρατιωτικές παρελάσεις, τις προβαρισμές δημόσιες ομιλίες του Φύρερ, την βαγκνερική ατμόσφαιρα μεγαλείου και δύναμης, τη μεγαλοπρέπεια του να είσαι Κυρίαρχος...
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)